|
Modern Çeşnicibaşı
S. Rıza SAYIN [email protected] |
|
Eskiden devlet ricalinin yemeklerden zehirlenmemesi için 'çeşnicibaşı' adı verilen ve yemekleri önceden tadıp yiyerek bir nevi korumacılık yapan görevliler vardı. Modern dünyada böyle bir vazifenin hâlâ devam edip etmediğini bilmiyoruz. Ancak gazetelerde, zaman zaman yenilen yemeklerden zehirlenme haberlerini okuruz. Japonya'da dayanıklı tüketim araçları üreten bir firmanın lâboratuarlarında geliştirilen bir sistem ile bu tür haberler azalacak gibi görünüyor. Araştırmanın başlangıcı da zaten Japonya'da son zamanlarda ciddî oranda artan gıda zehirlenmesi vak'aları üzerine, şirket yöneticilerinin araştırmacılarını yönlendirmesine dayanıyor. Sistem ve elde edilen sonuçlar 1999 Nisan'ının ilk haftalarında Tokyo'da yapılan Japonya Tıp Kongresi'nde kamuoyuna sunuldu. Şu anda deney amaçlı geliştirilmiş olan sistem, alınan yiyecek örneğinde hastalık yapıcı (patojen) bakterilerin olup olmadığını 10 dakikada tespit ediyor. Sunulan sonuçlarda Salmonella, Esterichia coli 0157 bakterilerinin başarıyla tespit edildiği bildirilmekte ayrıca testlerde yapılacak küçük değişikliklerle Straphylococcus bakterisinin de tanınıp tespit edileceği ifade edilmektedir. Sistem nasıl çalışıyor? Birisi oldukça büyük diğeri küçük bir membran (ince zar) ile ayrılmış iki sıvı tankından büyük olan ısıtılıp servise hazır yiyecek bir çözelti hâline getirilip karıştırılıyor. Küçük tankta, başlangıçta bakteri yoktur. 30 mikrondan küçük deliklerin olduğu membranın iki tarafına yerleştirilmiş platin elektrotlara elektrik uygulandığında büyük tank tarafındaki elektroda verilen "+" yönlü gerilim, bakterileri kendine doğru çeker. Bakteriler membranın iki tarafındaki elektrik alanı vasıtasıyla küçük tankta yoğunlaşmaya başlarlar. Uygulamanın yapıldığı deney amaçlı sistemin küçük tankında 10 dakika sonunda 1/100 oranında bakteri çoğalması olduğu tespit edilmiştir. Devam eden geliştirme çalışmalarında, 1999 sonunda hedeflenen oran 1/10.000'dir. Küçük tankta biriken bakteriler tanka katılan bir kimyasal madde ile kümeler hâlinde toplanmaya zorlanırlar ve mevcut bakteri sayısına bağlı bir renk tonuna sahip olan bakteri kompleksi bir video kamera ile görüntülenip bilgisayara iletilir. Optik tanıma sağlayan yazılım (program), bilgisayarın sıvı içinde biriken bakteri hakkında bilgilerin dökümünü yapar. Şu anda bu iş için bir bilgisayarın ayrıca kullanılması pek ucuz ve uygun olmamakla birlikte, geliştirme çalışmalarının bir bölümünü 'tek fonksiyonlu bir görüntü işleyici bilgisayar' oluşturmaktadır. |
|
